Hadîs ve tefsîr âlimi. İmâm-ı Mâlik’in talebelerinden, İmâm-ı Ahmed bin Hanbel’in hocalarındandır. Hadîs ilminde imâm olup, müctehid idi. Üç yüz binden ziyâde hadîs-i şerîfi râvîleriyle beraber ezberden bilirdi. Horasan köylerinden Cürcan’da doğdu. Babası Mensur bin Şu’be, künyesi Ebû Osman’dır. Kendisine; Tâlekânî, Bethî, Mervezî ve Horasânî nisbetleri verildi. Çeşitli şehirlerde ilim tahsîl edip, talebe yetiştirdi. Mekke’de bulunduğu sırada 842 (H. 227) senesi Ramazân ayında vefat etti.

Sa’îd bin Mensur hazretleri, ilim öğrenmek için bütün ilim merkezlerini gezdi. Ömrünü, Allahü teâlânın dînini öğrenmek ve öğretmeye vakfeden bu büyük âlim, başta İmâm-ı Mâlik olmak üzere, Hammâd bin Zeyd, Ebû Kutiâme, Haris bin Ubeyd, Dâvûd bin Abdurrahmân, İbn-i Ebî Zinâd, Ebû Şihâb Abdürrabbih bin Nâfi’, İbn-i Ebî Hâzim, Dâreverdî, Felîh, Ebû Ahvâs, İbn-i Uyeyne, Mehdî bin Meymûn, Ebû Avâne gibi zamanının âlimlerinden ilim öğrenip, hadîs-i şerîf rivayet etti. Mekke’de yerleşerek, hadîs ilminde Hicaz’ın imâmı oldu. Hocalarından öğrendiği ilimleri, yüzlerce talebesine anlattı. Duyduğu hadîs-i şerîflerden seçtiklerini Müsned adlı eserinde yazarak, daha sonra gelen müslümanların istifâdesini kolaylaştırdı. Hadîs âlimleri, onun sika (güvenilir) olduğunda ittifak ettiler. Ahmed bin Hanbel hazretleri, onu hadîsteki sağlamlığı dolayısıyla çok överdi. İmâm-ı Müslim, Sahîh’ine yazdığı hadîs-i şerîflerin sıhhatinin, Sa’îd bin Mensur hazretleri tarafından tasdîk edilmiş olmasına dikkat ederdi. Kütüb-i Sitte’nin hepsinde rivayetleri mevcud olan Sa’îd bin Mensûr’dan, Harb-i Kirmânî 834(H. 219) yılında on bin hadîs-i şerîf yazdı. Daha sonra onları ezberledi ve kitap hâline getirdi.

Bir çok insanın ilminden istifâde etmek için meclisine koştuğu Sa’îd bin Mensûr’dan (rahmetullahi aleyh); başta Kütüb-i sitte ismiyle mâruf altı büyük hadîs kitabının müelliflerinden İmâm-ı Müslim ve Ebû Dâvûd olmak üzere, El-Bâkûn vâsıtasıyle Yahya bin Mûsâ, Ebû Serv, Abdullah Dârimî, Muhammed bin Ali bin Meymûn-i Rakkî, Abbâs bin Abdullah-ı Sindî, Ömer bin Mensûr-ı Nesâî, Zühlî, Ebû Hâtem, Ebû Bekr-i Esrim, Harb-i Kirmânî, Ahmed bin Hanbel, Hasen bin Muhammed Za’ferânî, Ebû Zür’a Dımeşkî, Muhammed bin Ali bin Zeyd-i Sâig, Beşir bin Mûsâ, Ahmed bin Hâlid-i Halebî ve diğer muasır âlimler hadîs-i şerîf rivayet ettiler. Ahmed bin Necdet bin Üryan ve Hemmâr ise, Sünen’in tamâmını rivayet ettiler.

Sa’îd bin Mensur hazretleri, Enes bin Mâlik’in (radıyallahü anh); “Resûlullah’a sallallahü aleyhi ve sellem on sene hizmetçilik ettim. Bana bir kerre; “Uf!” demedi. “Şunu niçin böyle yaptın, bunu niçin yapmadın?” buyurmadı” dediğini rivayet etti.

Bir çok eser te’lif eden Sa’îd bin Mensur hazretlerinin Sünen’i ve Tefsîr’i meşhûrdur. Sünen’i eksik olarak basılmıştır. Sa’lebî, tefsirine, Sa’îd bin Mensûr’un Sünen’indeki hadîsleri almıştır.