Yemen’de 1231 (H. 629) 1454 (H. 858) yılları arasında hüküm sürmüş olan hanedan. Resûlîlerin ataları, Eyyûbîlerin Yemen şubesinin kurucusu ve Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin kardeşi Turan Şâh ile birlikte, 1174 (H. 570) senesine doğru Yemen’e gelmişlerdir. Resûlîlerin ataları Muhammed bin Harun isminde bir Türkmen idi. Aşîreti ile beraber Bağdâd’a gidip, Abbasî halîfesinin hizmetine girmişti. Abbasî halîfeleri, bu zâta elçilik vazifesi verdiler. Mısır ve Şam taraflarına elçi olarak gidip gelmesi dolayısıyla zamanla kendisine elçi mânâsında Resûl denildi. Sonraları Bağdâd’da çıkan bir isyan üzerine, Resûl ailesini alıp Mısır’a gitti. O zaman Mısır’a hâkim olan Selâhaddîn-i Eyyûbî bu meşhûr şahsa iyilikte bulunup himaye etti. 1174 (H. 570) senesinde Resûl (elçi) lakabıyla meşhûr Muhammed bin Harun’un oğlu Ali bin Resûl’ü üç oğlu ile birlikte Yemen’e gönderdi. Kardeşi Turanşâh’a bunlara alâka ve himaye göstermesini tenbih etti. Böylece kendilerine babalarının lakabı sebebiyle Resûlîler denilen bu aile Yemen’e yerleşti ve Eyyûbîlerin hizmetinde çalıştılar.

Ali bin Resûl, Eyyûbîler tarafından 1228 (H. 625) senesinde Mekke’ye vali tâyin edildi. Daha sonra da Eyyûbî hükümdarı Melik Mes’ûd’un vekili olarak Yemen’i idare etti. Ali bin Resûl’ün oğlu Melik-ül-Mensûr Nûreddîn Ömer, 1229 (H. 626) senesinde hâkimiyeti tamamen ele geçirip bağımsızlığını îlân etti. Zebîd’i başkent yaptı. Tâiz ve San’a’yı Zeydîlerden aldı. Yemen’i, Abbasî halîfesinin vekili olarak idare ettiğini iddia etti. Hicaz’dan Hadramut’a kadar hâkim oldu. 1250 (H. 648) senesinde öldürüldü. Yerine oğlu Melik Muzaffer geçti. Melik Muzaffer, uzun müddet hüküm sürdükten sonra 1295 (H. 694) senesinde Taiz’de vefat etti. Taiz’de Muzafferiyye Câmii’ni yaptıran Melik Muzaffer, Mısır Memlûk Sultânı Kalâvun’la iyi münâsebetler kurdu.

Melik Muzaffer’in vefatından sonra yerine oğlu Eşref Ömer geçti. Fakat kısa bir müddet sonra 1297 (H. 696)’da öldü. Yerine kardeşi Melik Dâvûd geçti. Bunun devrinde Yemen ve Mısır arasında işbirliği daha da kuvvetlendi. Melik Dâvûd, Şafiî mezhebine tâbi olup, ilim ile meşgul oldu. Kütüphane kurmaya önem verdi. Kütüphanesinde yüz bin kitabın bulunduğu söylenirdi. İlme önem verip, âlimleri himaye eden Melik Dâvûd 1321 (H. 721) senesinde ölünce, yerine oğlu Mücâhid geçti. Fakat bir müddet sonra öldürüldü ve yerine efdal Abbâs seçilerek 1377 (H. 778) yılına kadar iktidarda kaldı (Bkz. Resûlî). Yerine oğlu Eşref İsmail geçtiyse de, memlekette devamlı karışıklıklar oldu. Zeydî imamları devamlı isyanlar çıkardılar. Bu karışıklıklar 1454 (H. 858) senesinde Resûlîler Devleti’nin yıkılmasına kadar devam etti.

Resûlîler devrinde en önemli gelir kaynağı ticâret idi. Ticâret ehlinin devlet içinde önemli bir yeri vardı. Ayrıca ticâret için Yemen’e gelenlere çok yardım ve alâka gösterilirdi. Hindistan’dan Yemen’e deniz yoluyla ticâret eşyası gönderiliyordu. Çin’den de Yemen’e bir elçi gelmişti. Diğer taraftan Yemen’e çalışmaya gelen Mısırlı ve Suriyeli san’atkârlara yüksek maaş verilir ve yakın alâka gösterilirdi.

Resûlîler’de; devletin en yüksek derecedeki vazifelisi nâib, vezir, hâcib, özel kalem kâtibi, ordu kâtibi ve Beyt-ül-mâl emîri idi. Yemen hükümdarları, saray teşrifatında ve kıyafette Memlûk sultanlarını taklid ediyorlardı. Bu o derecede idi ki mektubların üzerine attıkları imzalarda bile benzerlik görülürdü. Bu imzada verdiği nîmetlerden dolayı Allahü teâlâya şükreden (kul) mânâsına gelen “Eşşâkirü lillah ale’n-ni’me” ibaresi yer alırdı.

RESÜLÎLERİN YEMEN MELİKLERİ