İslâm Tarihi Ansiklopedisi

RESÛLÎ

Yemen Resûlîler Devleti sultânlarından ve meşhûr tarihçi. İsmi, Abbâs bin Ali bin Dâvûd bin Muzaffer el-Melik el-Efdal; lakabı Dergâmüddîn’dir. Doğum târihi belli değildir. 1363 senesinde sultan olup, Zebid’de ikâmet etti. Çok gayretli ve dikkatli bir zât idi. Târih ilminden başka edebiyat ve zirâat ilimlerinde de mütehassıs idi. 1377 senesinde vefat etti.

Zirâat alanında yazdığı eseri çok önemlidir. Bugyet-ül-fellâhîn fil-eşcâr-il-müsmire verreyâhîn adını taşıyan bu eser, faydalı ağaçlar, bitkiler hakkında çiftçinin el kitabı olup, on yedi bölümden meydana gelmiştir. Birinci bölümde toprak, ikinci bölümde gübre, üçüncü bölümde su, dördüncü bölümde toprağın ıslahı, beşinci bölümde mevsimler, altıncı bölümde tahıllar, yedinci bölümde baklagiller, sekizinci bölümde salatalık türü bitkiler, dokuzuncu bölümde baharatlar, onuncu bölümde parfümler, on birinci bölümde meyva ağaçları, on ikinci bölümde ağaç kesimi, on üçüncü bölümde ağaç aşısı ve bununla ilgili âletlerin resimleri, on dördüncü bölüm bitkilerin özel hassaları, on beşinci bölüm bitki zararlıları ile mücâdele, on altıncı bölüm Yemen’de yetişen tıbbî bitkiler, on yedinci bölümde ağırlık ölçüleri ile yedi iklim (ülke) hakkında bilgi verilmektedir.

Resûlî, bu eserini yazarken, okuduğu eserlerden, ailesinden öğrendiği bilgilerden ve babasının notlarından faydalanmıştır. Kitabın orijinali altı bin satır olup, Kahıre Kütüphânesi’nde mevcuttur. Yazdığı diğer eserlerden bâzıları şunlardır; 1-Bugyetu zevl-il-himem fît-ta’rif bi ensâb-il-arab vel-acem, 2-Nuzhet-ul-uyûn fi târih-i tevâif-ül-kurûn, 3-El-Atayâsseniyye fîl-menâkıb-ıl-Yemeniyye: Yemen fakihleri, ileri gelen sultanları ve vezirlerin hayâtları hakkında bir eserdir, 4-Nuzhet-ül-Ebsâr fî ihtisâr-ı kenzil ahbâr.