KEMÂLÜDDÎN İBN-İ ADÎM (Ömer bin Ahmed)
Hanefî mezhebi fıkıh, hadîs ve târih âlimi ismi, Ömer bin Ahmed bin Hibetullah bin Muhammed bin Hibetullah’dır. Künyesi Ebü’l-Kâsım olup, lakabı Kemâlüddîn’dir. İbn-i Adîm diye bilinir. 1192 (H. 588) senesinde Haleb’de doğmuş 1262 (H. 660)’da Kâhire’de vefat etmiştir.
Dedeleri, dört nesil Şam kadılığı yapmış olan İbn-i Adîm’in babası da Şam kadısı idi. Babasından, amcası Ebû Ganem Muhammed, İbn-iîaberzed, İftihar Kindî ve Hârestânî’den hadîs-i şerîf dinledi. Yine Şam, Haleb, Kudüs, Hicaz ve Irak’da pek çok âlimden ilim öğrenip hadîs-i şerîf dinledi. Zamanının en meşhûr âlimlerinden ilim öğrendi. Din ve fen ilimlerinde mütehassıs olan Kemâlüddîn ibni Adîm; Haleb’de Şadbaht Medresesi’nde dersler verdi, kıymetli eserler yazdı. Sorulan suâllere cevaplar verdi. Kendisine has, çok güzel bir hattı vardı. Eyyûbî sultanları Melik Âdil ve Melik Nâsır’a Vezirlik ve elçilik yaptı. Bir ara Haleb kadılığında da bulundu. Moğolların şehri işgali üzerine Kâhire’ye gitti. Orada vefat etti. Allahü teâlânın dînine hizmet için durmadan çalıştı. Vakitlerini ilim öğrenmek, öğretmek ve kitap yazmakla geçirirdi. İnsanlara emr-i ma’rûf yapar, Allahü teâlânın emir ve yasaklarını öğrenip, onlara riâyet etmelerini söylerdi. Kemâlüddîn ibni Adîm, devamlı yazı ile meşgul olurdu. Yolculuğa çıkacağı zaman, iki katır arasına bağlanmış bir taht-ı revana biner, oraya oturup, yolculuk boyunca yazı yazardı. Mısır’a ve Bağdâd’a elçi olarak gönderildi. Kemâlüddîn ibni Adîm, fakirlere iyi muamele eder, onlara iyilikte bulunur, ihtiyaçlarını giderirdi.
Eserleri: Bugyet-üt-taleb fi târih-il-Haleb: Haleb târihidir. Def-üz-zulüm vet-tecerrî an Ebi’l-Me’arrî, Derârî fi zikr-iz-zerârî: Bu eserini Sultan Zahir için yazdı. Dav-üs-sabâh fil-assî alessemâh: Melik Sultan Eşref için yazdı. El-Ahbâr-ül-Müstefâde fi zikr-i Benî Ebî Cerâde: Hat bilgileri, hat âdabı ve hat kalemlerini anlatır. Tebrîd-i hareret-il-ekbâd fis-sabr âlâ fakd-il-evlâd.
İbn-i Adîm, Süleymâniye Kütüphanesi’nin Bağdâdlı Vehbi kısmı 2191 numarada kayıtlı, Eyyûbî sultânı Melik Zâhir’e, oğlu Melik Azîz’in doğum günü tebriği için yazdığı Kitâb-üdderârî fi Zikr-iz-zerârî adlı uzun mektubunda, çocuk terbiyesinin ehemmiyeti ve çocuk terbiyecilerine yapılan nasîhatlar anlatılmaktadır.