Fıkıh, tefsîr ve hadîs âlimi; velî. İsmi, Iyâd bin Mûsâ es-Sebtî olup, künyesi Ebü’l-Fadl’dır. Kadı Iyâd diye meşhûr olmuştur. Evliyanın ve Mâlikî mezhebi âlimlerinin büyüklerindendir. 1083 (H. 476) senesinde Endülüs’te Sebte şehrinde doğdu. 1150 (H. 544)’de Cemâzil-âhır ayının 7. günü Cum’a gecesi Merrâkeş’te vefat etti. Ramazân-ı şerîfte vefat ettiği de rivayet edilmiştir. Şehrin içinde bulunan Bâb-ı ilân denilen yerde defn olundu.

Küçük yaştan itibaren Kurtuba’da ve diğer ilim merkezlerinde bir çok âlimle görüşüp sohbet etti. Kendilerinden ilim öğrendi. Ebû Ali el-Gassânî’den icazet aldı. Fıkıh ilmini; Ebû Abdullah Muhammed bin Îsâ et-Temîmî’den öğrendi. İlim öğrenip hadîs-i şerîf rivayet ettiği âlimlerin sayısı yüzden fazladır. Kendisinden de; Abdullah bin Muhammed el-Eşîrî, Ebû Ca’fer el-Gırnatî, Ebû Muhammed el-Hucrî ve başka bir çok kimse ilim öğrendi.

Kadı Iyâd hazretleri, tefsîr, hadîs ve fıkıhdan başka; târih, neseb, nahiv, lügat ve diğer ilimlerde de derin âlim olup, aynı zamanda şâir idi. Çok kıymetli şiirleri vardır. Zamanında bulunan âlimlerin imâmı, önderi idi. Aklı, zekâsı, fehmi (anlayışı), dikkati fevkalâde idi. Hadîs-i şerîfleri toplamakta onları kaydetmekte gayret ve ihtimamı çok fazla idi. Her haliyle, âlimlerin makbulü olan Kadı Iyâd (rahmetullahi aleyh) haram ve şüphelilerden çok sakınır, hattâ şüpheli olmak korkusuyla mubahların çoğunu terkederdi. Dünyâya hiç ehemmiyet ve kıymet vermez, devamlı ilim ve ibâdetle meşgul olurdu. Doğduğu şehir olan Septe’de ve Gırnata’da uzun zaman kadılık yaptığından Kadı denmekle meşhûr olmuştur.

Dînî ve dünyevî bütün işlerinde çok sağlam, îtikâdı kuvvetli, her türlü bid’atten uzak, ilmiyle amel eden, ilim öğreten, sevilen, sayılan bir âlimdi.

Kadı Iyâd hazretleri bir çok eser yazmıştır. En meşhûr eseri, Şifâ-i Şerîf’dir. Bu eserin çeşitli şerh ve haşiyeleri, açıklamaları yapılmıştır.

Şifâ, dört kısım hâlinde tertib olunmuştur. Her kısım da kendi arasında bölümlere ayrılmıştır.

Birinci Kısım: Peygamber efendimizin medhi, övülmesi hakkında olup, Allahü teâlânın, Peygamberimizi medh etmesini, Peygamberimizin her bakımdan bütün varlıklardan her zamanda üstün olduğunu, peygamberlik alâmetlerini ve mucizelerini anlatan bölümlere ayrılır.

İkinci Kısım: Peygamberimize sallallahü aleyhi ve sellem îmân, sünnetine uymak, O’na saygı, sevgi göstermek ve salâtü selâm getirmenin fazîleti gibi bölümlere ayrılır.

Üçüncü Kısım: Peygamberimiz sallallahü aleyhi ve sellem hakkında caiz olmayan ve caiz olan şeyler, din ve dünyâ işlerine ait hâller anlatılmaktadır.

Dördüncü Kısım: Peygamber efendimize dil uzatan kimseler hakkında cezaî hükümler yer almaktadır. Kitap, genel olarak Peygamberimizi sallallahü aleyhi ve sellem tanımayı ve O’na tâbi olmayı anlatır.

Ayrıca; Meşârik-ül-envâr, Tertîb-ül-medârik ve takrîb-ül-mesâlik fî ma’rifeti a’lâm-i mezheb-il-lmâm-ı Mâlik, Şerh-i Sahîh-i Müslim (Kitâb-ül-ikmâl), et-Târih, Izhâr-ur-ruyâd fi ahbâr-il-Kâdı Iyâd, el-Gunyetü eserlerinden bâzılarıdır.