On üçüncü asrın sonlarına doğru Beyşehir ve Seydişehir civarında kurulmuş bir Türk beyliği. Beyliğin kurucusu olan Seyfüddîn Süleyman Bey, Anadolu Selçuklularının uç beyi idi. Selçuklu Sultânı Üçüncü Gıyâseddîn Keyhüsrev, 1283 senesinde İlhanlı hükümdarı tarafından öldürülünce, yerine amcasının oğlu İkinci Gıyâseddîn Mes’ûd geçti. Gıyâseddîn Mes’ûd Konya’daki Eşrefoğlu ve Karamanoğlu kuvvetlerinin Gıyâseddîn Keyhüsrev tarafdârı olması sebebiyle Konya’yı bırakarak, Kayseri’yi devlet merkezi yaptı. Gıyâseddîn Keyhüsrev’in annesi, devletin, iki torunu ile Mes’ûd arasında paylaştırılmasını istiyerek, Eşrefoğullarını ve Karamanoğullarını Konya’ya çağırdı. Eşrefoğlu Süleyman Bey’e saltanat nâibliği verildi. Bu şehzadeler, 1285 senesinde tahta çıkarıldı. Yedi ay gibi kısa bir süre sonra Gıyâseddîn Mes’ûd ve vezir Sâhib Ata’nın gayretleriyle şehzadeler bertaraf edildi. Bunların tahttan indirilmesi üzerine Eşrefoğlu Süleyman Bey, kendi merkezine çekildi ve Sultan Mes’ûd’a karşı cephe aldı.

1286 senesinde Eşrefoğulları’nın merkezi Germiyanoğulları tarafından yağmalandı. 1288 senesi başlarında Eşrefoğlu Süleyman Bey, Ilgın’a akın yaptı. Aynı sene Sultan Mes’ûd ile barışarak itaatini arzetti. Beyliğin merkezini Beyşehir’e nakletti ve şehrin etrafını surlarla çevirdi. Eşrefoğlu Süleyman Bey, 1302 senesi Ağustos ayının yirmi yedisinde Beyşehir’de vefat etti. Yerine büyük oğlu Mehmed Bey geçti.

Mehmed Bey, Beyliğinin topraklarını kuzeye doğru genişletmeye muviffak oldu. Akşehir ve, Bolvadin’i ele geçirdi. 1314 senesinde Anadolu beylerinin itaatlerini sağlamak ve âsîlerini cezalandırmak için sefer düzenleyen İlhanlı Devleti’nin beylerbeyi Emîr Çoban’a itaat eden beyler arasında Mehmed Bey de vardı. Mehmed Bey’in 1320 senesinden sonra öldüğü, Bolvadin’de yaptırdığı caminin kitabesinden anlaşılmaktadır.

Mehmed Bey’in yerine oğlu İkinci Süleyman Bey geçti. Süleyman Bey zamanında uçlarda bağımsızlıklarını muhafaza etmeğe çalışan beylere karşı İlhanlı Devleti’nin Anadolu valisi Demirtaş harekete geçti. Demirtaş, 1326 yılında Beyşehir’e yürüyerek şehri ele geçirdi. Süleyman Bey’i işkence ile öldürerek, Göle attırdı. Böylece Eşrefoğulları beyliği sona erdi.

Seyfeddîn Süleyman Bey, 1297 senesinde Beyşehir’de nefis Türk mîmârî eserlerinden olan bir cami yaptırdı. Bu caminin mihrabı çok güzel olup, Selçuklu mimarîsinin devamıdır. Türbesi bu caminin yanındadır. Mehmed Bey de Bolvadin’de güzel bir cami yaptırmıştır.

Mübârizüddîn Mehmed Bey adına, Şemsüddîn Mehmed Tüsterî tarafından Fusûl-ül-Eşrefiyye isimli bir eser yazılmıştır. Eser’in yazması, Ayasofya kütüphanesi 2445 numarada kayıtlıdır.

EŞREFOĞULLARI