İslâm âleminde tanınmış ve en meşhûr tıb âlimlerinden biri. İsmi, Ahmed bin Kasım es-Sâdi el-Hazrecî olup, künyesi Ebü’l-Abbâs, lakabı Muvaffaküddîn’dir. Kendisi gibi tabib olan dedesinin lakabı olan İbn-i Ebî Usaybia adıyla meşhûr oldu. Babası ve amcası da devrin ileri gelen tabîblerinden idiler. Meşhûr eseri Tabakât-ül-Etibbâ’da kendi hayâtı hakkında biraz bilgi bulunmaktadır. Bu bilgiye göre, 1203 senesinde Kâhire’de doğmuştur. Daha gençliğinde büyük kabiliyet sahibi olduğu anlaşılan İbn-i Usaybia, Mâristan-ı Nûriyye’detıb ilmini öğrendi. Ruhbî, Kullî, İbn-i Baytar ve Dahvar gibi büyük hekimlerden tıb dersleri aldı. Ayrıca İbn-i Baytar ile beraber botanikle ilgili çalışmaları oldu. Daha sonra Kâhire’deki Nâsırî Hastahânesi’nde göz doktorluğu yaptı. 1237 senesinde Sarhad’da, Emir İzzeddîn ve Aydemirin özel doktorluğunu yaptı.

Bir taraftan mesleği ile ilgili çalışmalarına devam ederken, diğer yandan Tabakât-ül-Etibbâ adlı eserini yazdı. Tıb bilginlerinin biyografilerini veren bu eser, aynı zamanda fizikçi, filozof, astronom ve matematikçilerin de hayâtlarını anlattığı için, vazgeçilmez bir kaynak olarak günümüze kadar kullanılmıştır. Daha çok tıb târihiyle ilgili olan bu eser, sahasında tektir. İbn-i Ebî Usaybia, eserini 1242 senesinde bitirdiği hâlde, esere ölümünden bir sene öncesine kadar çeşitli ilâvelerde bulunmuştur. İbn-i Ebî Usaybia, 1269 senesinde Şam’da vefat etti.

Dört yüz kadar doktorun hayâtından söz edilen bu eserde ayrıca Hind ve Yunan tıbbına ve doktorlarına da yer verilmiştir. Eser, İslâm âleminin ilmî ve sosyal durumu hakkında da geniş bilgiler vermektedir. Eserin en faydalı taraflarından biri de günümüze ulaşamamış eserlerden bâzı parçalara yer vermesidir. Son derece sağlam kaynaklara ve vesikalara dayanan eserde, hekimlerin hayâtları hakkında verdiği bilgiler şüphe edilemiyecek derecede doğru ve sağlamdır. İbn-i Ebî Usaybia, hekimlerin hayâtlarını ele aldığı her kısmın sonuna, faydalandığı kaynakları da yazmıştır. Hekimlerin büyük ilmî faaliyetlerini, en doğru şekilde nakletmiştir.

Günümüzde Avrupa’da İslâm tababeti hakkında iki eseryazılmış olup, bunlardan birisi Almanca Wüstenfeld, diğeri de Fransızca olarak Leclerc tarafından yazılmıştır. Her iki eser de İbn-i Ebî Usaybia’nın bu eserini temel kaynak olarak kullanmıştır. Reiste, Sanginett, Hamit Vali Efendi gibi bir çok ilim adamı bu eseri haşiyelerle tercüme etmeye çalıştılar ise de, başaramadılar. Eser, A. Müller tarafından 1882 senesinde Kâhire’de ve 1884’de Königsbetg’de iki cild hâlinde neşredilmiştir.

İbn-i Ebî Usaybia’nın bundan başka tıbba ait eserleri de vardır. 1-Kitâb-ül-hikâyet-il-etibbâ fi îlâcât-il-Edvâ, 2-Kitâb-ül-İsâbât-ül-Müneccim, 3-Kitâb-üt-tecârib vel-fevâid (bu eserini tamamlayamamıştır) bunlardan bâzılarıdır.