Zoolog ve Şafiî mezhebi fıkıh âlimi. İsmi, Ali bin Muhammed bin Abdülazîz bin Fûtuh es-Sa’lebî olup, lakabı Tâcüddîn’dir. İbn-i Düreyhim veya İbn-i Ebi’l-Hayr diye bilinir. 1312 (H. 712) senesi Şa’bân ayında Musul’da doğdu. Küçük yaşta ilim öğrenmeye başladı. Kıraat ilmini Ebû Bekr bin Sencer el-Mûsûlî’den, fıkıh ilmini Şeyh Nûreddîn Ali bin Şeyh-ul-Uyeyne’den öğrendi. El-Hâvi ve İbn-i Mu’tî’nin Elfiye kitabını ezberledi. Alâaddîn ibni Türkmânî ve Şemseddîn el-İsfehânî’den ilim öğrendi. Nûreddîn el-Hemedânî’den Sahîh-i Buhârî’yi dinledi. Ebû Hayyan ve başka âlimlerden çok sayıda kitap okudu.

Küçük yaşta babasını kaybetti. Babasından çok mal kaldı ise de, yabancılar mallarını gasbettiler. Yetim olarak yetişti ve çok çalışarak fen ve din ilimlerinde söz sahibi oldu. Büyüdüğü zaman mallarının bir kısmını geri verdiler. Kendisine verilen mal ile Dımeşk’a gitti. Oradan Kâhire’ye geçti. Allahü teâlâ orada çok mal ihsan etti. Daha sonra Şam’a döndü. Bir ara evi basılarak kitapları alındı ve Şam’dan çıkarıldı. Mısır’a gitti. Bir süre sonra elinden alınan kitapları geri almak için tekrar Şam’a döndü. Bu sırada Şam’daki Emevî Câmii’nde müderris olarak vazifelendirildi. Daha sonra tekrar Mısır’a gitti. Mısır sultânı Nasır, onu Habeşistan’a gönderdi. Kus şehrine vardığında hastalandı ve 1360 senesi Safer ayında vefat etti.

İbn-i Düreyhim, fıkıh, hadîs, usûl-i fıkıh, kıraat, tefsîr, fen ilimlerine vâkıf büyük bir âlim idi. Hafızası çok kuvvetli idi. Hitabeti ve konuşması çok güzel olup, bir çok eser yazdı. 1-El-İnsâf bid-delîl fi evsâf-in-Nîl, 2-Selîm-ül-Hirâse fî ilm-il-firâse, 3-İknâ-ül-hazzâk fî enva il-evfâk, 4-Bast-ül-fevâid, 5-Tenâil-Münâzir fi merâi vel-münâzır, 6-Risâlet-üt-tenâdi beyn-el-emr vel-kâdı, 7-İkâz-ül-Musîh fîmâ fis-Satranc min-el-menâsib, 8-Kenz-üd-dürer fi hurûfî evâil-is-süver, 9-Gâyet-ül-i’câz fil-ehâci vel-elgâz, 10-Gâyet-ül-mugnam fil-ism-il-a’zam, 11-Menhec-üs-savâb fî kub-hi istiktâbi ehl-il-kitâb, 12-El-Mübhem fi hall-il-mütercim, 13-Nef-ul-Cederi fil-cem’i beyne etâdis-il-Adevî yazdığı eserlerden bâzılarıdır.

İbn-i Düreyhim, hayvanlar hakkında Kitâbü menâfi-ül-Hayavân isimli bir eser yazmıştır. Bu eser, Ali bin Îsâ ve Ubeydullah bin Cibril’in yazdıkları aynı isimli kitaplar ile karıştırılmaktadır. Bu kitaplarda pek çok benzer bilgiler vardır.

Arabça olarak yazılan eserde, altın zemine çizilmiş ve hayvanları en ince detayına kadar gösteren 250 civarında minyatür vardır. Eser, 154 yapraktan meydana gelmiş olup her sayfada on üç satır bulunmaktadır. Baş kısmı kaybolmuştur. İnsan vücûdunun sıvılarını ve gizliliklerini bildirmekle başlayan eserde, ehil ve vahşî hayvanlar, kuşlar, balıklar, sürüngenler, solucanlar, böcekler ve diğer hayvanlar ele alınmaktadır. Eserin çok güzel bir yazması, Escorial Kütüphânesi’ndedir.